memduh-un

Türk Sineması’nın usta yönetmenlerinden Memduh Ün, anılarını anlattığı Futbolcudan Yönetmen: Memduh Ün‘de pek fazla bilinmeyen futbolculuk yıllarına da yer veriyor.

sisko-ninjaEge GÖRGÜN (Landlord)

Memduh Ün denince ne gelir aklınıza? Elbette ki sinema. 92 yaşındaki yönetmenin oynadığı, yönettiği onlarca film; aldığı çok sayıda ödül; sinema dersleriyle ufkunu açtığı öğrenciler ve kendisine yıllardır hayat arkadaşlığı eden Fatma Girik akla başka herhangi bir şeyin gelmesini imkansız kılıyor zaten. Memduh Ün kamera karşısına ilk kez geçtiğinde yıl 1948’di. “Damga” filmindeki bu başrolü nazlana nazlana kabul etmiş; ama büyük başarı kazanan film cebini doldurunca sinemaya devam etmişti. Baskın karakteri ve öne çıkmaya hep hazır mizacı onu yakın gelecekte yönetmen koltuğuna da oturtacaktı. Oysa sinemaya çok düşkün olmasına rağmen ne tıpta okurken, ne de Beşiktaş formasını Baba Hakkı, Şeref Görkey, Şükrü Gülesin gibi efsanelerle birlikte terletirken böyle bir hayal kurmuyordu.

1941-42 istanbul lig sampiyonuu besiktas kadrosuu seref stadi'nda... soldan: hakki yeten, yavuz üreten, halil koksalan, sakir uluatli, rifat atakani, husnu savman, sukru gulesin, seref gorkey, fevzi uman, saim sarper, memduh un, sabri gencsoy, m. ali tanman ve kaleci faruk
1941-42 İstanbul Lig Şampiyonu Besiktas kadrosuu Şeref Stadi’nda… Soldan: Hakkı Yeten, Yavuz Üreten, Halil Köksalan, Şakir Uluatlı, Rifat Atakanı, Hüsnü Savman, Şükrü Gülesin, Şeref Görkey, Fevzi Uman, Saim Sarper, Memduh Ün, Sabri Gençsoy, M. Ali Tanman ve Kaleci Faruk.

Vefa, Langaspor, Galataspor, Kurtuluş gibi takımlarda top koşturan Ün, 1940-41 sezonunda Karagümrük’ten Yavuz Üreten, Galata’dan ortahaf Halil Köksalan, Pera’dan Şükrü Gülesin, Sabri ve Mustafa Gençsoy biraderler, Aslan Şakir ve Kaleci Faruk’la birlikte Beşiktaş’a transfer oldu. Bu transferler Beşiktaş’ın oldukça kötü sonuçlar aldığı 1939-40 sezonunun ardından takımı gençleştirmek adına yapılmıştı.

Eski ve yeni futbolcuların karmasından oluşan yeni takım, yapılan gençlik aşısının tuttuğunu daha ilk sezonunda hiç yenilmeden, hiç berabere kalmadan, üstüne üstlük bir de gol rekoru kırıp İstanbul Ligi şampiyonu olarak kanıtlayacaktı. Sezon öncesi hazırlık maçlarında çok iyi bir performans sergileyen Memduh Ün, sakatlığı ve tıp eğitimi yüzünden çok az forma giyebildi Beşiktaş’ta. Yine de gazetelerin şampiyonluk şerefine verdikleri Beşiktaş kadro tablolarında kendine yer bulabilmişti. Ün’ün o günler hakkında söyledikleri günün futbol saha içi ve saha dışı durumuyla ilgili iyi bir fikir veriyor.

yeten-memduhMemduh Ün ve meşhur kazağıyla Baba Hakkı (Yeten).

Genelevdeki “dostlar”

“… hafta arası yapılan mahalle maçlarında da oynuyordum. Bunlardan birinde sakat dizime aldığım bir darbe sonucu uzun süre top oynayamadım. Tedavi yanlış yapıldı çünkü. O devirde dizde ödeme buz tedavisi yapılmıyor, bacak sıcak suya sokuluyordu.”sukru-gulesin“O dönemlerde statlarda küfür falan yoktu. Yuh bile çekilmezdi. Benim oynadığım yıllarda öyle futbolcuların peşinde koşan mankenler filan yoktu. Şükrü Gülesin’in genelevden Sevim diye bir dostu vardı. Sevim koyu Galatasaraylı’ydı. Şükrü’nün oynadığı bütün maçlara yarısı sarı yarısı kırmızı bir bluzla gelirdi. Keza, İstanbulsporlu Kadir’in genelevdeki dostu Muazzez’e de kimse sarkmazdı.”

Kazancı: Pardesü + yemek

Maliye’den ayda 32 lira aylık alan Memduh Ün’ün şampiyon takımın futbolcusu olması karşılığında kazancı önceleri yalnızca bir pardesü ve Beşiktaş’ın en iyi lokantası Ehl-i Tabiat’da yenen maç günü yemeğiydi. Ama bazı futbolcuların para aldığını öğrenmesiyle o da kulüpten 20 lira maaş bağlatacaktı kendine.

lefter1941-42 sezonunda Beşiktaş’ta başkanlığa Abdullah Ziya Kozanoğlu geliyordu. Aylıklar kesilmiş, Milli Lig’in Gençlerbirliği’ne karşı oynanan finalinde çıkan kavga yüzünden altı Beşiktaşlı ceza almıştı. Memduh Ün, her maçta sahadaydı. Bu maçlardan biri de 16 yaşında Lefter’in de oynadığı, Taksimspor’u 9-1 yendikleri maçtı.

Şike hikâyeleri

memduh-kitapBeşiktaş’tan sonra Ankara Demirspor’da, sahte lisansla Seyhanspor’da, Muhafızgücü’nde, İstanbulspor’da ve İ.E.T.T. takımında oynayan Ün, kitabında iki kez karıştığı şike olaylarını da anlatıyor. İlkinde penaltı yaptırtmak için 500 Lira’ya anlaşıyor rakiple. Penaltı yaptıramıyor ama kırmızı kartla kendini attırıp takımını on kişi bırakıyor ve “parasını” hak ediyor. İkincisinde ise rakip takım Üsküdar Anadolu’nun oyuncusunu 250 Lira’ya “bağlamak” için kendisi de 250 Lira alıyor.

Horizon Yayıncılık’tan çıkan Futbolcudan Yönetmen: Memduh Ün bunun gibi birçok samimi itirafa sahip bir anı kitabı. Biz yalnızca futbolla ilgili olanlardan örnekler verdik ama kitabın çoğunluğu Türk sinemasıyla ilgili anekdotlarla dolu. Memduh Ün’ün bir asra dayanan ömrünün ilginç ayrıntılarını okumaktan keyif almamanız mümkün değil.

Futbolcudan Yönetmen
Memduh Ün
Horizon International

3 YORUMLAR

  1. Memduh Ün’le ilk karşılaşmam,Kızıltoprak’ta şimdiki Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin sol tarafında bahçe içinde eskiden bir köşk vardı.Bu köşkte Memduh Ün,Kartal Tibet – Fatma Girik’in başrollerini oynadığı “Son Gece” adlı yakın tarihten kostüme film çekiliyordu.1960’lı yıllardı.Orada görmüştüm.Sonra 1980’li yıllarda Hürriyet Kelebek ekine MEMO serisi çocuk fotoromanlarından birini çekerken,stüdyo olarak,Memduh Ün’ün Erol Dernek Sokak’taki,kostümhanesinin de bulunduğu zemin kattaki yerini kiralamıştım.Foto romanımda Memduh Ün’ün bir çok filminde baş rol oynattığı rahmetli Tugay Toksöz’ü oynatıyordum.Tugay Toksöz,Kadıköy’de semtimizin çocuğuydu.Alkol bağımlılığı onu en verimli çağında sefalete sürüklemişti.Çok delikanlı,mert bir yapısı vardı rahmetli Tugay ağbinin.Onu foto romanımda oynatmamın amacı,ona moral destek vermek ve onu unutan filmcilere onu hatırlatmaktı.Neyse,foto roman çekimini yaparken,setimize mekanın sahibi Memduh Ün geldi.Ancak ondan,stüdyonun kirasını istmek dışında,ne bir ;kolay gelsin lafı ne de yıllarca filmlerinde oynattığı Tugay Toksöz’e tek bir kelime çıkmadı.Rahmetli Tugay ağbi,Memduh Ün’ün bu tavrına çok kırıldı.Ben ondan fazla kırıldım..

  2. Futbolcu Memduh Ün’ün şike yaptığını itiraflarına üzüldüm ve onun karakterinin ; kendi çıkarı için her şeyi satabileceği sonucuna vardım.Takımını para için satandan her şey beklenir..

  3. Hürriyet Gazetesi spor yazarlarından Uğur Vardan,18 Ekim 2015 Pazar günü,gazetenin spor sayfasında Memduh Ün’ün vefatı sonrası,onun eski bir futbolcu olmasından yola çıkarak,Türk sinemasında futbolcuları gündemine almış.Eski bir Beşiktaşlı futbolcu olan Memduh Ün gibi futbolcu sinemacıları şöyle sıralamış Uğur Vardan :Sungu Çapan’ın rahmetli Ömer Kavur’un gençken santrafor oynadığını yazmış ; takım taraftarı sinemacıları : yönetmen Zeki Demirkubuz’un Beşiktaşlı ; yönetmen Onur Ünlü’nün Kocaelispor’lu ; aktör Nejat İşler’in Fenerbahçeli olduğu ve Bodrum Amatör Küme takımı Gümüşlükspor Başkanı oluşu ; yönetmen Serdar Akar’ın Galatasaray’lı olduğu;senarist Önder Çakar’ın Beşiktaşlı ; yönetmen Murat Şeker’in Fenerbahçeli ; yönetmen Şerif Gören’in Beşiktaşlı ; Kıbrıslı yönetmen Derviş Zaim’in Galatasaraylı ; yazar – yönetmen Tayfun Pirselimoğlu’nun Trabzonsporlu olduklarını yazmış.
    Ben de aklımda kalanlarla eski futbolcular listesine ; Lüleburgaz Spor futbolcusu Murat Soydan’ı ; rahmetli Osman Alyanak,Galatasaray’da bek oynamış.Taraftarlar ise Orhan Günşiray,Ekrem Bora,Komedyen Cem Yılmaz,Beyaz / Beyazıt Öztürk,Mehmet Ali Erbil,Sadri Alışık,Kerem Alışık,Uğur Dündar,Levent Kırca,Kemal Sunal,İbrahim Tatlıses,Alişan Zeynep Değirmencioğlu / Ayşecik,Feridun Karakaya / Cilalı İbo,Zeki Alasya,Murat Serezli,Tolgahan Sayışman,Bülent Bilgiç Fenerbahçeli ; Ece Erken,Yılmaz Erdoğan,Kartal Tibet Beşiktaşlı ; Altan Erbulak,Ayşe Erbulak,Nilüfer Aydan ,Aydemir Akbaş,Ahmet Tarık Tekçe,Necip Tekçe,Sami Hazinses ,Ekrem Gökkaya , Bora Ayanoğlu Galatasaraylı olarak aklıma gelen isimler.
    bir de Yeşil Sahalardan,Yeşilçam’a transfer olanlar vardır.Metin Oktay,Şenol Birol,Birol Pekel,Kaleci Varol Ürkmez,Sergen Yılmaz,Rıdvan Dilmen,Tanju Çolak,Selim Soydan,Serkan Acar,kaleci Yavuz Şimşek aklıma gelen isimler.
    Romanları sinemaya aktarılan tarihi romanlar yazarı Aptullah Ziya Kozanoğlu,Beşiktaş’a bir dönem başkanlık yaptığı da unutulmamalıdır.

CEVAPLA