Sinop CezaeviFotoğ[email protected] Ninja

Dışarda deli dalgalar
Gelip duvarları yalar;
Seni bu sesler oyalar,
Aldırma gönül, aldırma

Sabahattin Ali’nin bu satırları dünyaya getirdiği Sinop Cezaevi’nin tutukluları artık yalnızca geçmişin hayalleri ve hayaletleri. Ve onlar da en az bir zamanlar burada cezalarını çeken mahpuslar kadar hüzün yüklüler. (2007)

sisko-ninja
Ege Görgün (Landlord)

Artık tüm kapıları ardına kadar açık olsa da cezaevi belki eskisinden bile daha kasvetli. İnşası yüzyılları bulan bir sürede tamamlanan bu tarihi yapının, insanlarımızın ilgisizliği ve saygısızlığı sayesinde yalnızca on yıl gibi kısa sürede ne hale geldiğini görmek uyandırıyor belki de bu izlenimi.

Masumu, suçlusu, kader kurbanı binlerce insanın günahını mı çekiyor acaba diye düşünüyorsunuz ister istemez. Ama yapının kabahati ne ki? İnsanı suça iten hayat, onları hapse koyansa yine insan.

Sabahattin Ali’nin unutulmaz şiirini yazdığı hücresi turistlerin en ilgisini çeken yer. Şair, kapatıldığı hücrede kalenin surlarına çarpan deli Karadeniz’in dalgaları eşliğinde ve içinde sevdiklerine, memleketine ve en çok da özgürlüğe duyduğu hasretle dünyaya getiriyor şiirinin ilk satırlarını.

Sinop CezaeviFotoğ[email protected] Ninja

Başın öne eğilmesin
Aldırma gönül, aldırma
Ağladığın duyulmasın,
Aldırma gönül, aldırma

Parmaklıkların yanındaki duvara kazıyor bu satırları. Şimdi o satırlar orada değil. Cezaevi yönetimi Allah’a küfür ettiği gerekçesiyle (Bir küfür yolla Allah’a) duvarın o kısmını kırmış çünkü. Peki, şiir ait olduğu yere bugün bir plakayla yeniden yerleştirilemez mi? Sinop Cezaevi’nin bugünkü durumunu görseniz, bu kadar küçük bir restorasyonun bile imkansız olduğunu anlarsınız. Bütün duvarlar “o bunu seviyor” tarzı duvar yazılarıyla dolu. Hangisine üzülmeli karar veremiyor insan. Bu tarihi binaya yapılan tecavüze mi, “yazmaya” merakını bu yaratıcılıktan uzak duvar yazılarına döken gençlerin sığlığına mı…

Devletin, şehir yönetiminin, sivil kuruluşların ilgisizliğine ne demeli peki? Diyecek bir söz bulamıyorum. Avluda zamanında tutukluların sevkıyatında kullanılan bir kamyon var. Lastikleri patlamış, iç parçaları çalınmış, paslanmış, yıpranmış… O da cezaevinin kaderini paylaşıyor.

Necip Fazıl KısakürekFotoğ[email protected] Ninja

Hadi tarihe saygımız yok, onu biliyoruz. Peki edebiyata da hiç saygımız yok. Sabahattin Ali yatmış bu cezaevinde. Kayıt tutulmaması yüzünden kesinlik kazanmasa Nazım Hikmet ve Necip Fazıl Kısakürek de buranın cefasını çekmiş.

Onlarla bitiyor mu; Uğur Mumcu, Yılmaz Güney, Deniz Gezmiş, Kemal Tahir, Refik Kalit Karay, Burhan Felek, Zekeriya Sertel, Eşber Yağmurdereli, Ahmet Arif, Kerim Korcan bu cezaevinin avlusunda volta atmış diğer tarihi kişilikler.

Onların yüzü suyu hürmetine şimdi “müze” diyorlar Sinop Cezaevi için, içeri girişte ikişer milyon da para alıyorlar. Türk işi işte, müze deyince iş bitiyor sanıyoruz. Avrupa Birliği’ne girme çabamız böyle manzaraları gördüğümde çok komik, hatta fars geliyor bana. Sonra bir merak uyanıyor içimde. Kültür ve Turizm Bakanlığı ne iş yapar diye… Ne yapmadığını artık biliyoruz, onu merak etmiyorum. Uyumayan (ama yine de pusulasını şaşırabilen) bir bakanla işler farklı gelişebilecek mi bakalım.

Sinop cezaevi ilgili yazarken umutsuzluk yakışmıyor ama. Soğuk duvarlarla çevrili, akıbeti belirsiz Sabahattin Ali bile kaybetmemiş çünkü umudunu. Şu satırlar bunu söylemiyor mu?

Sinop CezaeviFotoğ[email protected] Ninja

Görmesen bile denizi,
Yukarıya çevir gözü:
Deniz gibidir gökyüzü;
Aldırma gönül, aldırma

Dertlerin kalkınca şaha
Bir sitem yolla Allah’a
Görecek günler var daha;
Aldırma gönül, aldırma

Kurşun ata ata biter
Yollar gide gide biter;
Ceza yata yata biter;
Aldırma gönül, aldırma

1967 yapımı ünlü bir savaş filmidir Dirty Dozen. Lee Marvin, Charles Bronson, Yul Bryner ve Ernest Borgnine gibi ünlülerin oynadığı filmde 12 idam mahkumu asker affedilmelerine karşılık bir intihar görevine gönderilirler. Sinop Cezaevi’nin tarihini anlatan üç dört levhanın birinde bu hikayenin benzerinin Sinop Cezaevi’nde de yaşandığını gördüm. Osmanlı’nın 19. Şüzyılda idama mahkum tutuklulardan oluşturulan bir birlik tehlikeli sınırötesi görevlere gönderilmiş.

Sinop CezaeviFotoğ[email protected] Ninja


“Büyük ve korkunç bir kaledir. 300 demir kapısı, dev gibi gardiyanları, kolları demir parmaklıklara bağlı ve her birinin bıyığından 10 adam asılır nice azılı mahkumları vardır. Burçlarında gardiyanlar ejderha gibi dolaşır. Tanrı korusun, oradan mahkum kaçırtmak değil, kuş bile uçurtmazlar.”

Evliya Çelebi

Aykut OrayGezdim Gördüm Yedim kategorisi Aykut Oray’a ithaf edilmiştir…

6 YORUMLAR

  1. fotoğraflarlar güzel, ama güzel olması ne garip. sonuçta (mazide de kalsa) bir hapishanenin fotoğrafları. bu dünyada adaletsizlik olduğunun tespiti. bu gariplik sadece estetikle ilgili değil, hayata dair…

  2. Memleketimin dağlarına bahar geldi..

    Sinop Cezaevi'nde madem artık hüzün hapistir..

    Hem hüzne hem de tüm kader mahkumlarına bir Ahmet Arif şiiriyle selam edeyim öyleyse…

    HABERİN VAR MI TAŞ DUVAR?

    Haberin var mı taş duvar?

    Demir kapı, kör pencere,

    Yastığım, ranzam, zincirim,

    Uğrunda ölümlere gidip geldiğim

    Zulamdaki mahzun resim.

    Görüşmecim yeşil soğan göndermiş

    Karanfil kokuyor cigaram

    Dağlarına bahar gelmiş memleketimin..

    AHMED ARİF

  3. Benim dedem de Sinop Hapishanesinde yatmış.1942’de öldüğü söylenmiş.Kısacası babamlar ne ölüsünü ne de dirisini bir daha görmemişler…

  4. Şu anda bir resim var elimde.Kendi el yazısıyla yazılmış, semaverli bir resim.Aynı resim Kürt İdris lakaplı şahsın çocuklarında da varmış.Acı olan rahmetli babaannem yalnız yatıyor mezarında….

CEVAPLA