İsveç’te son yirmi yılın en çok okunan romanından uyarlanan film, En İyi Yabancı Film dalında Oscar’ı kıl payı kaçırmıştı. Aman siz bu başyapıtı kaçırmayın! (6 Mayıs 2004)
İcat edilen bin bir türlü bahaneyle sadist üvey babası tarafından sürekli dövülen, kırbaçlanan 16 yaşındaki Erik, şiddet eğilimleri yüzünden sürekli okuldan kovulan sorunlu bir genç haline gelmiştir. Annesi varını yoğunu satıp onu özel bir okula gönderir. Erik bu okulu bitireceğine söz verir. Ama gittiği okulda, büyük sınıfların küçük sınıfları hunharca ezdiği bir sistem hakimdir. Öğretmenler artık okul geleneği haline gelen bu durumu görmezden gelmektedirler. İnatçı Erik okuldan atılmadan bu sistemi alt etmenin yollarını arar.
Sansasyon yaratmış otobiyografik bir romandan uyarlanan ve 2004 yılında Yabancı Film dalında Oscar adayı olan bu İsveç filmi, klasik bir konu işliyor aslında. İsyankar ruha sahip onurlu ve keçi gibi inatçı bir kahramanın zorbalar karşısında boyun eğmemesi.
Sinema tarihine bakıldığında bu tanıma uyan pek çok kahraman görmek mümkün; Guguk Kuşu’nda Jack Nicholson, Kelebek’te Steve McQueen, Cool Hand Luke’da Paul Newman gibi. Ama bu kez kahramanımız 16 yaşında bir yeniyetme ve olaylar bir hapishanede ya da tımarhanede değil, II. Dünya Savaşı’nın hemen sonrasında, nazizmin izlerinin hala görüldüğü bir okulda geçiyor.
Hikaye sizi daha başlarda içine alıyor, yavaş yavaş değil hem de, resmen içine düşüyorsunuz. Filmin kahramanıyla özdeşleşiyorsunuz. Film ilerledikçe onunla birlikte öfkelenip üzüldüğünüzü fark ediyorsunuz şaşırarak. Filmin kötücül karakterlerinden gerçekten nefret ediyorsunuz. Rolünü her anlamda karşılayan Andreas Wilson’un ve diğer genç oyuncuların da bunda etkisi oluyor elbet.
Filmin yönetmeni Hafström’ü bu film sayesinde tanıdık ama kendisini bundan böyle Hollywood yapımlarını yönetirken görürseniz şaşırmayın. Hafström’le ilgili kafamda kalmış tek soru şu; “şiddetin dozunu biraz kaçırmış mı acaba?”. Şiddet filme hizmet ediyor ama gerçekçi yaklaşıldığında abartılı kaçtığı söylenebilir. Kimi yönlerden Nicholas Ray’in Rebel Without a Cause- Asi Gençlik filmini hatırlatan Şeytana Karşı’da, Ingmar Bergman ve Bille August ile de çalışmış olan kostüm tasarımcısı Anna Asp sayesinde 50’lerin atmosferinin, pop kültürünün ve kıyafetlerinin mükemmel şekilde yansıtıldığını söyleyebiliriz.
Filmin ismi alakasız
Ben bu isimler konusuna çok takılıyorum biliyorum ama elimde değil. Hangi akla hizmet bu filme Şeytana Karşı ismi veriliyor anlamıyorum. Evil derken şeytan değil, kötülük kastediliyor oysa ki. İlla ki şeytan denmek istiyorsa, İçimizdeki Şeytan denebilirdi, içimizdeki kötülük anlamında. Her gördüğümüz “evil”i “şeytan” olarak Türkçeleştirmeyi bırakmamız dileğiyle.
Şeytana Karşı ****
Ondskan (Evil)
Yönetmen: Mikael Hafström
Oyuncular: Andreas Wilson, Linda Zillicaus
* The Wall – Pink Floyd
